Kök neden analizi, problemin ortaya çıkmasını sağlayan fakat ilk bakışta tespit edilemeyen asıl sebebe ulaşmak için kullanılan etkili bir yöntemdir. Problemin geçici semptonlarını çözmek yerine, kök nedeni sistematik olarak çözmeye ve önlemeye yarar.

5 neden analizi, neden neden analizi ya da root cause analysis (RCA) olarak da isimlendirilmektedir. Bu yöntemle problemin oluşma nedeni aranırken, her aşamada sorulan “neden” sorularına cevap bularak gerçek kök nedene ulaşma çalışırız.

Genellikle bir problemin esas nedeni görünen neden değildir. Kök neden analizi; görünen semptomları çözmek yerine, kök nedene ulaşarak kalıcı bir çözüm sunmayı amaçlayan bir yöntemdir.

Kök Neden Analizi Nedir? Nasıl Uygulanır?

• Problemin asıl nedenini ortaya çıkarır
• Problemin birden fazla asıl nedeni olabilir, bunların fark edilmesini sağlar.
• Kalıcı çözüm sağlar
• Proaktiftir, problemin tekrarını önler

Münferit semptomların çözümü bize verimli gelebilir. Çok sayıda problemi çözmek, bir şeyler yapılıyormuş gibi gösterebilir. Fakat bir problemin gerçek kök nedenini gerçekten teşhis etmezsek, muhtemelen aynı problemi tekrar tekrar yaşarız.

Semptomun analizi	Kök neden analizi
Münferit problemlere odaklanır Problemin yüzeysel etkisine odaklanır Geçici çözüm sağlar	Sistemsel kaynaklı problemlere odaklanır Problemin köklerine iner Kalıcı çözüm bulunmasında etkilidir

Nasıl Uygulanır?

Problemin oluşmasına neden olan sebebi bulmak için, problemin belirtisine “neden?” sorusu tekrarlanarak sorulur. Tekniğin isimlerinden biri her ne kadar “5 neden analizi” olsa da, bu sayı değişebilir.

Ağaç görselinde görüldüğü gibi, problemden köklere inmek için “neden?” sorusu tekrarlanarak sorulur. Örneklerle daha net anlaşılacaktır.

Örnekler

Problem: Makinenin pompası su kaçırıyor.

Soru: Pompa neden su kaçırıyor?

Nedeni: Çünkü contadan sızdırma var.

Soru: Neden conta sızdırıyor?

Nedeni: Çünkü conta hasar görmüş.

Soru: Neden conta hasar görmüş?

Nedeni: Çünkü contanın malzemesi ufak darbelere dayanıklı değil.

Soru: Neden conta malzemesi ufak darbelere dayanıklı değil?

Nedeni: Çünkü 20 sene önceki teknolojide üretilen conta kullanıyoruz.

Soru: Neden eski teknolojide üretilmiş conta kullanıyoruz?

Nedeni: Çünkü bu contanın hem maliyeti düşük hem de tedarikçinin deposunda bu contadan binlerce kalmış ve bunları bitirmeye çalışıyor…

---

Problem: Makinenin sigortası attı ve üretim durdu.

Soru: Sigorta neden attı?

Nedeni: Çünkü motorda çok fazla yük var, zorlanıyor.

Soru: Neden motorda çok fazla yük var ve zorlanıyor?

Nedeni: çünkü yağ tankından pompaya yeterince yağ akmıyor.

Soru: Neden yeterince yağ akmıyor?

Nedeni: Çünkü filtre tıkanmış.

Soru: Neden filtre tıkanmış?

Nedeni: Çünkü yağ içinde tortu ve pislikler var.

Soru: Neden yağın içinde tortu ve pislikler var?

Nedeni: Çünkü yağ tankının kapağı kaybolmuş, buradan yağ tankına pislikler dolmuş.